श्रम संस्कृति पार्टीका अध्यक्ष हर्क साम्पाङले श्रम नगरी देश विकास हुन नसक्ने बताउनुभएको छ । तनहुँको आँबुखैरेनीमा आज स्थानीयसँग भेटघाट गर्दै अध्यक्ष साम्पाङले गफले मात्रै मुलुक नबन्ने बताउँदै त्यसका लागि श्रम अनिवार्य रहेको बताउनुभयो ।

गफभन्दा श्रमलाई प्राथमिकता दिने पार्टी आफ्नो मात्रै रहेको दाबी गर्दै साम्पाङले सबै जनता उत्पादनशील काममा जोडिनुपर्ने उल्लेख गर्नुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “काम नगरेर देश नबनेको हो । काम गर्ने मानिसलाई अपमान गर्ने प्रवृत्ति छ । श्रम गरेर देशलाई स्वाधीन बनाउनुपर्छ ।”

अध्यक्ष साम्पाङले राजनीतिक दलहरू विकासका नाममा भाषण र आश्वासनमै सीमित भएको आरोप लगाउँदै आफ्नो पार्टीले श्रमलाई व्यवहारमै उतारेको दाबी गर्नुभयो । “काम नगरेर देश बनेको छैन । हामी कहाँ काम गर्ने मानिसलाई हेप्ने र गफ गर्ने मानिसलाई सम्मान गर्ने गलत संस्कार छ,” उहाँले भन्नुभयो, “यो सोच बदल्न सकेनौँ भने देश कहिल्यै अगाडि बढ्दैन ।”

उहाँले देशका सबै नागरिकलाई उत्पादनशील काममा जोड्न नसक्दासम्म बेरोजगारी, गरिबी र परनिर्भरताको समस्या समाधान नहुने बताउनुभयो । विशेषगरी युवाहरू श्रमबाट टाढा रहँदा ठूलो जनशक्ति विदेशिन बाध्य भएको उहाँको भनाइ थियो ।

अध्यक्ष साम्पाङले विदेशी सहयोग र अनुदानले मात्र देश नबन्ने स्पष्ट पार्दै आफ्नै श्रम र स्रोतको सदुपयोगमार्फत विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो । “विदेशी आएर हाम्रो देश बनाई दिँदैनन् । आफ्नो देश आफैँले बनाउने हो,” उहाँले भन्नुभयो, “श्रमलाई मूल आधार मानेर हामी अघि बढेका छौँ ।”

हर्क राज राई (साम्पाङ) को जीवन एक सामान्य नागरिकबाट सहरको सर्वोच्च पदसम्म पुगेको प्रेरणादायी कथा हो। उनको जीवनीलाई निम्न बुँदाहरूमा संक्षेपमा बुझ्न सकिन्छ:

१. प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा: हर्क साम्पाङको जन्म खोटाङ जिल्लाको खार्ताम्छामा भएको हो। उनको प्रारम्भिक शिक्षा गाउँकै विद्यालयमा भयो। पछि उनी उच्च शिक्षाका लागि धरान झरेका थिए। उनले महेन्द्र बहुमुखी क्याम्पस, धरानबाट राजनीति शास्त्र र समाजशास्त्रमा स्नातक तहसम्मको अध्ययन पूरा गरेका छन्।

२. वैदेशिक रोजगारी र सङ्घर्ष: धेरै नेपाली युवाहरू जस्तै हर्क साम्पाङ पनि रोजगारीका लागि विदेशिएका थिए। उनले केही वर्ष इराक र अफगानिस्तानमा सुरक्षा गार्डको रूपमा कठिन श्रम गरे। विदेशमा रहँदा उनले त्यहाँको नियम, अनुशासन र विकासलाई नजिकबाट नियाल्ने अवसर पाए, जसले उनलाई आफ्नो देशमा केही गर्नुपर्छ भन्ने उर्जा दियो।

३. सामाजिक अभियन्ताको रूपमा उदय: नेपाल फर्किएपछि उनी धरानमै बसेर सामाजिक मुद्दाहरूमा आवाज उठाउन थाले। विशेष गरी:

• सर्दु जलाधार क्षेत्रको संरक्षण: भू-माफियाहरूले अतिक्रमण गर्न खोजेको जग्गा बचाउन उनले लामो समय एक्लै जस्तो लडाइँ लडे।

• भ्रष्टाचार विरुद्धको अभियान: सार्वजनिक सेवामा हुने ढिलासुस्ती र अनियमितता विरुद्ध उनी सधैँ आक्रामक रूपमा प्रस्तुत भए।

• खानेपानीको माग: धरानको दीर्घकालीन खानेपानी समस्या समाधानका लागि उनले नागरिक दबाब समूह बनाएर वर्षौँसम्म आन्दोलन गरे।

४. राजनीतिक यात्रा र सफलता: सन् २०१७ को उपनिर्वाचनमा मेयर पदमा उठ्दा उनले निकै कम मत पाएका थिए। तर, उनले आफ्नो अभियान छोडेनन्। अन्ततः सन् २०२२ (२०७९) को स्थानीय निर्वाचनमा उनले कुनै ठूलो राजनीतिक दलको सहारा बिना 'लौरो' चुनाव चिह्न लिएर स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा ऐतिहासिक जित हासिल गरे।

५. वर्तमान नेतृत्व: मेयर बनेपछि पनि उनले आफ्नो सादगी र श्रम गर्ने शैलीलाई कायम राखेका छन्। उनले जनतालाई "माग्ने होइन, गर्ने" संस्कार सिकाउँदै श्रमदान मार्फत ठूला आयोजनाहरू सम्पन्न गरिरहेका छन्।

हर्क साम्पाङको जीवनीले निरन्तरको प्रयास र इमानदारिता भएमा एक साधारण व्यक्तिले पनि समाजमा ठूलो परिवर्तन ल्याउन सक्छ भन्ने प्रमाणित गर्दछ। 

आगामी निर्वाचन (२०८२ फागुन २१) को लागि हर्क साम्पाङले स्थापना गरेको श्रम संस्कृति पार्टी (SSP) को रणनीति र सम्भावनाको विश्लेषण निम्नानुसार गर्न सकिन्छ:

१. वैचारिक आधार: 'हर्कवाद'

पार्टीले 'हर्कवाद' लाई आफ्नो मूल सिद्धान्तको रूपमा अघि सारेको छ। यसले केबल राजनीतिक भाषणमा मात्र नभई व्यवहारमै श्रम र उत्पादनलाई जोड दिन्छ।

• प्रमुख एजेन्डा: प्रत्यक्ष निर्वाचित राष्ट्रपतीय व्यवस्था, संघीयताको पुनर्संरचना, र नागरिकहरूका लागि अनिवार्य सैनिक तालिम।

• शिक्षा र श्रम: हप्ताको ३ दिन मात्र विद्यालय पढाइ र बाँकी समय उत्पादनमूलक श्रममा लगाउने मौलिक शिक्षा पद्धतिको वकालत।

२. चुनावी रणनीति र संगठन विस्तार

• देशव्यापी उम्मेदवारी: पार्टीले धरानमा मात्र सीमित नभई देशैभरका निर्वाचन क्षेत्रहरूमा उम्मेदवार उठाउने तयारी गरेको छ। साम्पाङ आफैँले धरानको एउटा चिया पसलबाटै देशभरका उम्मेदवारलाई 'ह्यान्डरिटन' टिकट वितरण गरेर परम्परागत राजनीतिक शैलीलाई चुनौती दिएका छन्।

• समानुपातिक सूची: निर्वाचन आयोगमा ११० जनाको बन्द सूची बुझाएर पार्टीले 'राष्ट्रिय पार्टी' बन्ने लक्ष्य राखेको देखिन्छ।

• चुनाव चिह्न: पार्टीको चुनाव चिह्न 'माटोको ढिस्को' हो, जसले उनको 'धर्तीको राजनीति' र श्रमको भावनालाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।

३. चुनावी तालमेल र सहकार्य

• साम्पाङले नयाँ शक्ति र वैकल्पिक धारका अन्य नेताहरूसँग पनि संवाद सुरु गरेका छन्। विशेष गरी सुदन किराँती नेतृत्वको समूह र अन्य Gen-G आन्दोलनबाट उब्जिएका शक्तिहरूसँग चुनावी तालमेलको सम्भावनाबारे छलफल भइरहेको छ।

• उनले सुनसरी-१ बाट आफू स्वयं लड्ने पक्का गरे पनि झापा-५ जस्ता 'हेभीवेट' क्षेत्रहरूमा आफ्ना सक्षम युवा उम्मेदवारहरू उतार्ने रणनीति लिएका छन्।

४. सबल पक्ष र चुनौतीहरू (SWOT Analysis)

—

५. सम्भावित परिणाम

हालको राजनीतिक लहरलाई हेर्दा, श्रम संस्कृति पार्टीले विशेष गरी कोशी प्रदेश र शहरी क्षेत्रका युवा मतदाताहरूलाई आकर्षित गर्ने प्रबल सम्भावना छ। यदि साम्पाङले आफ्नो 'श्रमदान' को मोडललाई राष्ट्रिय समृद्धिको सूत्रको रूपमा बुझाउन सके भने, यो पार्टी आगामी संसदमा एउटा महत्वपूर्ण 'निर्णायक शक्ति' को रूपमा उदाउन सक्छ।